İçeriğe geç
Akvaryum Atlası
Akvaryum bitkileri

Kabomba

Cabomba caroliniana

Diğer adları: Yeşil kabomba, Carolina fanwort, Fanwort

Yelpaze gibi ince bölünmüş açık yeşil yapraklara sahip, 30–80 cm uzayan hızlı büyüyen bir gövde bitkisi. Işık açlığına ve sert, kireçli suya karşı hassastır; bu yüzden göründüğü kadar kolay değildir. Avustralya ve ABD'de istilacı kabul edilir, AB'de 2016'dan beri satışı ve doğaya salınması yasak türler listesindedir.

Kabomba (Cabomba caroliniana)

Fotoğraf: Show ryu · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

KünyeKabomba

Yükseklik
30–80 cm
Işık
Orta
CO₂
Faydalı
Köken
Amerika — ABD'nin güneyi ve doğusu ile güney Brezilya, Paraguay, Uruguay ve kuzeydoğu Arjantin'de göl, gölet ve yavaş akan sular
Zorluk
Orta
En az akvaryum
54 litre

Su değerleri

Bant türün rahat yaşadığı aralığı, nokta aralığın ortasını gösterir.

Kaynaklar arasında fark var; aralık iki kaynağı da kapsayacak şekilde geniş tutuldu. Ayrıntı aşağıdaki veri notlarında.

Yetiştirme

Işık
Orta
CO₂
Faydalı
Büyüme
Hızlı
Yerleşim
Arka plan, Orta plan
Yükseklik
30–80 cm

Dikim: Demetler çözülür, gövdelerin alt boğumlarındaki yapraklar temizlenir ve gövdeler aralıklı olarak tek tek zemine dikilir. Işığı iyi alan arka ya da orta planda gruplar halinde kullanılır.

Çoğaltma: Gövde tepesinden alınan çelikler zemine dikilir. Kesilen alt gövdelerin yan sürgün vermesi zaman alır. Artıklar kurutulup çöpe atılır, asla doğal sulara ya da havuz çıkışına bırakılmaz.

Bakım notları

Kabomba, bir akvaryum bitkisinin doğaya kaçtığında neler yapabileceğinin en çok bilinen örneklerinden biridir. ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu'nun (USGS) kayıtlarına göre tür 1935'te Michigan Gölü havzasına akvaryumdan bırakılmış ve bugün kendi doğal alanı dışındaki pek çok ABD eyaletinde kayıtlıdır. Gövdeleri 10 metreye kadar uzayabilir, kopan parçalar altı sekiz hafta serbestçe yüzüp hayatta kalabilir ve yayılma çoğunlukla bu parçalarla olur. Flowgrow türün Avustralya'da ulusal öneme sahip istilacı ot olarak sınıflandığını yazar. Avrupa Birliği ise Cabomba caroliniana'yı 2016/1141 sayılı uygulama tüzüğüyle “Birlik için endişe verici istilacı yabancı türler” listesine aldı; PFK'nin aktardığına göre liste 3 Ağustos 2016'da yürürlüğe girdi ve satıcılara stoklarını tüketmek için 12 ay tanındı. Bu nedenle ayıklanan gövdeler hiçbir koşulda dereye, göle, havuz çıkışına ya da lavaboya atılmamalı; kurutulup çöpe atılmalıdır. PFK'nin de hatırlattığı gibi tropikal tanklarda satılan Cabomba aquatica ayrı bir türdür.

Akvaryumda ise bitkiyi zorlayan şey genellikle ışıktır. Flowgrow, kabombanın her şeyden önce ışığa ihtiyaç duyduğunu, ışık yetersiz ya da su fazla sıcak olduğunda gövdelerin zayıflayıp boğum araları uzayarak incelip dağıldığını belirtir; zorluğunu da orta olarak verir. Işık yetince büyüme çok hızlıdır: gövdeler sert budamaya rağmen büyük bir tankın yüzeyine ulaşabilir, orada elmas biçimli yüzen yapraklar ve beyaz çiçekler açabilir. CO₂ şart değildir ama büyümeyi daha da hızlandırır.

Su değerlerinde dikkat edilmesi gereken nokta sertliktir. Flowgrow bakım için 20–25°C ve pH 5–7 aralığını önerir, karbonat sertliği için 0–14 °dKH verir. USGS doğadaki ekolojisini anlatırken bitkinin düşük pH'lı, besince zengin sularda iyi büyüdüğünü, daha alkali sularda yaprak döktüğünü ve yüksek kalsiyumun büyümeyi baskıladığını yazar. Bu yüzden sert, kireçli musluk suyu kullanılan tanklarda kabomba iyi bir seçim değildir; yaprak döküp çıplak gövdelere dönüşmesi beklenebilir. Aynı kaynak doğada 13–27°C aralığını tercih ettiğini kaydeder; 25°C'nin üzerindeki sıcak tropikal tanklar bitkiyi zorlar.

Sık yapılan hataların başında bitkiyi zayıf ışıklı, kolay bir başlangıç bitkisi sanmak gelir. PFK bir yazısında “yeşil kabomba”yı kolay türler arasında anarken Flowgrow'un değerlendirmesi daha temkinlidir; ikisinin buluştuğu nokta ışığın yeterli olması gerektiğidir. İkinci hata budamada gövdenin alt kısmını yerinde bırakıp gür bir çalı beklemektir: Flowgrow, kesilen alt gövdelerin yan sürgün vermekte yavaş kaldığını, çünkü bu bitkide yan dallanmanın seyrek olduğunu belirtir. Daha iyi yöntem sağlıklı tepe çeliklerini yeniden dikip yaşlı gövdeleri atmaktır. Nitratın düşük tutulması ve güçlü ışık yaprak rengini koyu yeşile, hatta kahverengiye çevirebilir.

İnce, yumuşak yaprakları bitki yiyen balıklar için kolay hedeftir; atlasta bitki yiyen olarak işaretlenen japon balığı, Buenos Aires tetrası ve öpücük balığı gibi türlerle birlikte uzun ömürlü olması beklenmemelidir. PFK kabombayı ısıtıcısız tanklara uyabilen bitkiler arasında sayar, ama japon balığı tanklarında yenme riski yüksektir.

Kabomba videoda

Cabomba Caroliniana a short guide · Savage Fox Productions · 4:21 · YouTube. Video sahibinin görüşleri atlas verisiyle ayrışabilir; değerler için karttaki kaynaklara bak.

Besin ve gübre

Besinini büyük ölçüde sudan alan bir gövde bitkisidir. Flowgrow, iz element takviyesinin bitkiyi daha güçlü ve dayanıklı kıldığını, nitrat düzeyiyle de yaprak renginin ayarlanabildiğini yazar: nitrat düşükken ve ışık güçlüyken yeşil koyulaşıp kahverengiye döner. Hızlı büyüdüğü için demir ve iz element içeren bir sıvı gübrenin düzenli verilmesi gerekir. CO₂ şart değildir ama büyümeyi belirgin biçimde artırır. USGS'nin notlarına göre doğada da besince zengin suları sever ve siltli, yumuşak zeminlerde daha güçlü gelişir; sert zeminlerde büyümesi zayıflar.

Çoğaltma

Akvaryumda diğer gövde bitkileri gibi çelikle çoğaltılır. Sağlıklı bir gövdenin üst kısmı kesilip Tropica'nın demet bitkiler için önerdiği gibi alttaki 5 cm'lik kısmın yaprakları temizlenir ve zemine dikilir; kökler kısa sürede gelişir. Flowgrow, kalan alt gövdenin yan sürgün vermesinin zaman aldığını belirtir. Doğada bitki tohum da verir, fakat USGS'ye göre yayılmanın asıl yolu kopan gövde parçalarıdır; bu parçalar haftalarca yüzerek canlı kalabilir. Bu yüzden çoğaltma yalnızca akvaryumun içinde yapılmalı, fazla gövdeler başka akvaristlere verilmeli ya da kurutulup çöpe atılmalıdır.

Bu bitkiyi söken ya da yiyen türler

Atlas verisine göre bitki söken, eşeleyen ya da bitki yiyen türler. Sert yapraklı ya da köke/taşa bağlanan bitkiler bu tanklarda daha dayanıklıdır.

Kabomba hakkında sık sorulanlar

Kabomba neden yaprak döküp çıplak gövdeye dönüşüyor?

En sık neden yetersiz ışıktır; Flowgrow ışık azaldığında ya da su fazla ısındığında gövdelerin zayıflayıp dağıldığını yazar. USGS ayrıca bitkinin alkali suda yaprak döktüğünü ve yüksek kalsiyumun büyümeyi baskıladığını belirtir; sert, kireçli su bu yüzden risklidir.

Kabomba istilacı bir bitki mi?

Evet. USGS türün ABD'de doğal alanı dışında pek çok eyalete yayıldığını, Flowgrow Avustralya'da istilacı ot sayıldığını yazar. AB, 2016/1141 sayılı tüzükle onu endişe verici istilacı türler listesine almıştır. Gövdeler asla doğal sulara ya da lavaboya atılmamalıdır.

Kabomba ile Cabomba aquatica aynı bitki mi?

Değil. PFK, AB yasağının yalnızca Cabomba caroliniana'yı kapsadığını ve tropikal tanklarda satılan Cabomba aquatica'nın farklı bir tür olduğunu vurgular. Satın alırken Latince ada bakmak gerekir.

Kabomba için CO₂ gerekir mi?

Gerekmez ama faydalıdır; Flowgrow CO₂ verildiğinde büyümenin daha da hızlandığını yazar. Bitkinin asıl ihtiyacı yeterli ışıktır; zayıf ışıkta CO₂ tek başına sorunu çözmez.

Kabomba kaç derece suda yaşar?

Flowgrow bakım için 20–25°C önerir. USGS doğada 13–27°C aralığını tercih ettiğini belirtir; 25°C'nin üzerindeki sıcak tanklarda gövdeler zayıflar.

Kabomba japon balığı akvaryumuna konur mu?

Serin suya uyum sağlar ve PFK ısıtıcısız tanklara uyabilen bitkiler arasında sayar. Ancak ince yaprakları japon balığı gibi bitki yiyen balıklar için kolay hedeftir; bu tanklarda kısa ömürlü olması olasıdır.

Kaynaklar

Veri notları

  • Yükseklik: USGS olgun bitki 30–80 cm ve üzeri, doğada gövde 10 m'ye kadar; 30–80 cm yazıldı. Flowgrow ve Tropica bu tür için boy vermiyor (Tropica yalnızca C. aquatica satıyor).
  • Su: Flowgrow optimum 20–25°C, pH 5–7, 0–14 °dKH; dayanım 4–27°C. USGS doğada tercih edilen 13–27°C ve pH 4,8–7,8 aralığını veriyor (ekolojik değer). Bakım değeri olarak Flowgrow optimumu yazıldı. gH kaynaklarda yok, alan boş bırakıldı.
  • Işık/CO₂/zorluk: Flowgrow ışık orta–güçlü, CO₂ gerekmez ama büyümeyi artırır, büyüme çok hızlı, zorluk orta. Practical Fishkeeping 'yeşil kabomba'yı kolay türler arasında sayıyor; Flowgrow'un 'orta' değeri yazıldı ve fark metinde belirtildi.
  • Yasal durum: AB 2016/1141 sayılı uygulama tüzüğü Cabomba caroliniana'yı listeliyor (tüzük metni EUR-Lex'ten okundu); yürürlük tarihi ve 12 aylık stok süresi Practical Fishkeeping haberinden. Türkiye'deki yasal durum için kaynak bulunamadı, metinde yazılmadı.
  • En az litre: kaynakta tank önerisi yok; budanarak tutulan bir gövde bitkisi için 60 cm uzunluk esas alındı: 60×30×30 = 54 L.
  • Bitki kartı: mizaç, sürü, beslenme tipi ve üreme tipi alanları kural gereği nötr; sayfada gösterilmez.

7 kaynağa dayanır · Son güncelleme: · Veri yöntemi · Hata bildir

Bilgiler genel bakım rehberi niteliğindedir; hastalık ve olağan dışı durumlarda veteriner hekime veya uzman akvariste danışın.

Akvaryum bitkileri grubundan diğer türler

Tümü