Leopar vatoz

İngilizcede “sailfin”, yani yelken yüzgeçli diye anılmasının nedeni, tam açıldığında sırtında bir yelken gibi yükselen yüzgeçtir. Pterygoplichthys cinsinin ayırt edici özelliği de budur: sırt yüzgecinde dokuz ya da daha fazla ışın bulunur, akrabası olan birçok zırhlı yayında ise sekiz ya da daha azdır. Cins adı da Yunanca kanat, silah ve balık sözcüklerinden türetilmiştir. Tür adı gibbiceps ise “kambur baş” anlamına gelir ve başın arkasındaki belirgin tümseğe gönderme yapar. Balık büyüdükçe koyu zemin üzerindeki açık lekeler küçülür ve sıklaşır. L083 ve L165 numaralarıyla da anılır. Türkiye'de pleko türlerinin hepsi dükkânlarda “vatoz” diye satıldığı için bu balık da leopar vatoz adını almıştır; gerçek, kıkırdaklı vatozlarla bir ilgisi yoktur.

Sorun, dükkânlarda birkaç santimlik yavru olarak satılmasıdır. AquaInfo akvaryumda 50–80 cm'ye ulaşabildiğini belirtiyor, FishBase ise en büyük boyu 50 cm olarak veriyor. Practical Fishkeeping, 2009'da İngiltere'de Leicestershire'daki bir kanalda 25 cm'lik bir leopar vatozun ölü bulunduğunu, bunun da sahiplerince doğaya bırakılan büyük plekoların bir örneği olduğunu aktarıyor. Yetişkin bir birey için en az 200 cm uzunluğunda bir akvaryum gerekir. Büyük bireyler çok miktarda atık üretir; güçlü bir filtre ve dipteki kirliliği toplayacak kadar akıntı şarttır. Nitratı düşük tutmak için düzenli su değişimi yapılmalıdır.

Gece aktif bir balıktır ve gündüzleri saklanmayı sever. Loş ışık, geniş mağaralar ya da çok sık bitkilendirilmiş köşeler, üzerinde otlayabileceği kökler ve yumuşak kum zemin idealdir. Güçlü yapısı nedeniyle zaman zaman bitkileri söker ama sağlıklı bitkileri yemez. Genellikle barışçıldır ve küçük balıklarla bile iyi geçinir, diğer dip balıklarını görmezden gelir. Ancak mağarasına giren her balığı kovalar ve kendi türüne karşı bölgeci olabilir; birden fazla birey tutulacaksa her biri için ayrı mağara bulunmalıdır. İri ve güçlü yapısı sayesinde büyük çikletlerle birlikte tutulabilir; yalnızca zırhını bile zorlayabilecek kadar saldırgan türlerden uzak durulmalıdır.

Yetişkinler çok dayanıklıdır ve su değerleri konusunda seçici değildir. Asıl riskli dönem yavruluktur: AquaInfo'ya göre 5 cm'nin altındaki bireyler yanlış ya da dalgalanan su değerlerinde aniden ölebilir. Sık yapılan hata, onu küçük bir tanka yosun temizleyicisi olarak koymak ve iştahının diğer dip balıklarını yemden uzaklaştırdığını fark etmemektir. Başka zırhlı yayınlarla tutuluyorsa zayıf olanların yeterince beslendiği kontrol edilmelidir.