Japon balığı
Carassius auratus · Ortak / tek kuyruklu (common goldfish)
Diğer adları: Kırmızı balık, Goldfish, Common goldfish
Fanus balığı diye bilinen ama iyi koşullarda 30 cm'yi geçebilen ve onlarca yıl yaşayabilen tek kuyruklu ortak japon balığı. Isıtıcı istemez; asıl ihtiyacı geniş hacim, güçlü filtre ve düzenli su değişimidir. Yetişkin bir ortak japon balığının uzun vadedeki en uygun yeri çoğu zaman filtreli bir bahçe havuzudur.

Fotoğraf: James St. John · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

Fotoğraf: James St. John · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

Fotoğraf: Raver Duane, U.S. Fish and Wildlife Service · Kamu malı · Wikimedia Commons
KünyeJapon balığı
- Yetişkin boyu
- 30 cm
- Ömür
- 10–40 yıl
- Köken
- Yetiştirme kökenli (Çin); yabani atası Doğu Asya'da, Çin ve Japonya'nın durgun ve yavaş akan tatlı sularında yaşar
- Varyete
- Ortak / tek kuyruklu (common goldfish)
- Zorluk
- Kolay
- Sürü
- Hayır
- Tank seviyesi
- Orta su
- En az akvaryum
- 500 litre
- Beslenme
- Hepçil
- Üreme
- Yumurtlayan
Su değerleri
Bant türün rahat yaşadığı aralığı, nokta aralığın ortasını gösterir.
Kaynaklar arasında fark var; aralık iki kaynağı da kapsayacak şekilde geniş tutuldu. Ayrıntı aşağıdaki veri notlarında.
Mizaç
- Barışçıl (1/5)
- Küçük balıkları yer
- Karides yer
- Bitki söker / yer
Kaç tane, hangi eşey?
Grup
Grup
Öneri: Sürü balığı değil ama başka japon balıklarıyla olmayı yeğler (Bristol Aquarists' Society); en iyi eşleşme benzer hızdaki tek kuyruklulardır. FishBase akvaryum notu 5+ birey diyor; hacim her yetişkin için ayrı hesaplanır.
Erkek ve dişiyi ayırt etmek: Üreme mevsimi (ilkbahar) dışında zor: erkeğin solungaç kapağında ve göğüs yüzgecinin ön kenarında beyaz üreme kabarcıkları çıkar; dişi yumurtayla dolgunlaşır, anal açıklığı büyük ve dışa doğrudur (Bristol Aquarists' Society).
Japon balığı için grup önerisi: Grup.
Bakım notları
Dükkân tankında iki üç santimlik, bazen hâlâ koyu bronz renkte duran bu balıklar eve götürüldükten birkaç yıl sonra bambaşka bir hayvana dönüşür. Ortak japon balığının yavruları çoğunlukla koyu, neredeyse siyah çıkar; kırmızı, turuncu ya da sarı renk bir iki yıl içinde yavaş yavaş oturur. Boy da benzer bir sürprizdir: en az 15 cm'ye ulaşması olağandır, tek kuyruklu japon balıklarının 30 cm'yi aştığı biliniyor. Meraklı ve çabuk alışan bir balıktır; yem saatini öğrenir, bakım sırasında elin çevresinde dolaşır.
Bu boyda bir balık için fanus ya da küçük hazır setler kalıcı çözüm olamaz. Gençken birkaç balık için 60 cm alt sınır sayılır, 90–120 cm'lik tanklar çok daha rahattır; yetişkin ortak japon balığının uzun vadeli yeri ise en az 500 litrelik, filtreli bir havuzdur. Japon balığı bol atık üretir ve oksijen ihtiyacı yüksektir, bu yüzden hacme uygun motorlu bir filtre ve yüzeyi hareketlendiren bir hava taşı gerekir. Zeminde ağza sıkışmayacak irilikte yuvarlak çakıl tercih edilir, çünkü balık gün boyu zemini ağzıyla eleyerek yem arar. Yumuşak yapraklı bitkiler kısa sürede yenir; anubias, Java eğreltisi, Java yosunu ve boynuzyaprak gibi sert türler daha uzun dayanır. Sıçrayabildiği için kapak şarttır.
Isıtıcıya çoğu evde gerek kalmaz; bakım kaynaklarının hepsinin güvenli saydığı aralık 10–21°C'dir. Biraz daha ılık suyun büyümeyi hızlandırdığını yazan uzmanlar da var, ama su ısındıkça içindeki çözünmüş oksijen azalır; bu yüzden tank yazın güneş alan pencereden ve kaloriferden uzak tutulmalı, sıcak günlerde havalandırma artırılmalıdır. Haftalık rutinde suyun dörtte biri ile yarısı arasında bir bölümü, klorsuzlaştırılmış ve aynı sıcaklıktaki suyla değiştirilir, zemin sifonla temizlenir. Filtre süngeri musluk altında değil, tanktan alınan suda çalkalanır; aksi hâlde yararlı bakteriler ölür ve amonyak birikmeye başlar.
En yaygın hata fanus ve kalabalıktır. Küçük hacimde amonyak hızla birikir; balık bir süre yaşasa da sağlığı ve büyümesi bozulur. Dar alanın büyümeyi bir ölçüde kısabildiği doğrudur, ama bu balık için iyi bir yaşam anlamına gelmez; stok hesabı her zaman yetişkin boy üzerinden yapılmalıdır. İkinci hata aşırı beslemedir: japon balığı her an açmış gibi davranır, ama birkaç dakikada bitmeyen yem suyu kirletir. Üçüncüsü yanlış tank arkadaşıdır. Tropikal türler, ağzına sığacak küçük balıklar ve yavaş yüzen süslü japon varyeteleri bu hızlı, iştahlı balıkla aynı tankta zorlanır. Son olarak, büyüyen balığı göle ya da dereye bırakmak çözüm değildir; tür, taşındığı pek çok yerde yerli ekosistemlere zarar vermiştir.
Japon balığı videoda
Everything You Need to Know About Goldfish! · Prime Time Aquatics · 12:28 · YouTube. Video sahibinin görüşleri atlas verisiyle ayrışabilir; değerler için karttaki kaynaklara bak.
Beslenme
Hepçil
Doğada plankton, dipteki omurgasızlar, bitki parçaları ve detritusla beslenen hepçil bir balıktır. Akvaryumda kaliteli japon balığı pulu ya da granülü temel yem olur; haftada birkaç kez donmuş dafnia, artemia veya kan kurdu, haşlanıp kabuğu soyulmuş bezelye ve kısa süre haşlanıp yumuşatılmış marul ya da ıspanak eklenir. Günde bir iki öğün, birkaç dakikada bitecek kadar verilir. Kuru granüller önceden bir miktar tank suyunda ıslatılırsa bağırsakta şişme ve yüzme dengesi sorunları azalır. Sağlıklı bir yetişkin bir haftadan kısa yemsizliği sorunsuz atlatır; tatilde fazla yem atan biri, açlıktan daha büyük tehlikedir.
Üreme
Yumurtlayan
Üreme mevsimi dışında eşeyleri ayırmak zordur. İlkbaharda erkeklerin solungaç kapağında ve göğüs yüzgecinin ön kenarında küçük beyaz üreme kabarcıkları belirir, dişilerin karnı yumurtayla dolgunlaşır. Su 20°C'ye yaklaşırken erkekler dişiyi bitkilerin arasına sıkıştırarak kovalar; dişi yapışkan yumurtalarını bitkilere ve su altındaki yüzeylere bırakır. Ebeveynler yumurtaya bakmaz, bu yüzden üreticiler onları yumurtlamadan sonra ayırır. Kışın serin geçmesi yumurta gelişimi için gereklidir. Havuzda kendiliğinden ürer; akvaryumda ayrı bir kaba alınan yumurtalar ılık suda birkaç günde açılır, yavrular önce artemia nauplisiyle beslenir. Ortak japon balığının yavrularının büyük kısmı ebeveyn tipinde çıkar.
Kimlerle yaşar?
Uyumluluk motorunun atlastaki 190 türe karşı sonucu: 6 uyumlu, 17 riskli, 167 uyumsuz.
Uyumlu
KoiOrtak aralık 18–21°C, pH 6,5–8; mizaç ve boyut çatışması yok.
OrandaOrtak aralık 16–21°C, pH 6,5–8; mizaç ve boyut çatışması yok.
Teleskop (demekin)Ortak aralık 16–21°C, pH 6,5–8; mizaç ve boyut çatışması yok.
Kuyruklu yıldız (comet)Ortak aralık 10–21°C, pH 6,5–8; mizaç ve boyut çatışması yok.
ShubunkinOrtak aralık 10–21°C, pH 6,5–8; mizaç ve boyut çatışması yok.
RanchuOrtak aralık 16–21°C, pH 6,5–8; mizaç ve boyut çatışması yok.
Riskli
Vatoz (pleko)Ortak sıcaklık bandı çok dar (21–21°C); küçük bir sapma iki türden birini zorlar.
Boynuz salyangozu (ramshorn)Ortak sıcaklık bandı çok dar (21–21°C); küçük bir sapma iki türden birini zorlar.
Denison barbusJapon balığı küçük balıkları avlayabilir; Denison barbus sınırda bir boyda (15 cm), özellikle genç bireyler risk altında.
Dojo (hava tahmincisi)Japon balığı soğuk su balığıdır, Dojo (hava tahmincisi) tropikaldir; ancak ortak aralığın sınırında yaşayabilirler ve Japon balığı bol atık üretir.
RyukinJapon balığı küçük balıkları avlayabilir; Ryukin sınırda bir boyda (15 cm), özellikle genç bireyler risk altında.
Siyam yosun yiyicisiJapon balığı küçük balıkları avlayabilir; Siyam yosun yiyicisi sınırda bir boyda (15 cm), özellikle genç bireyler risk altında.
Uyumsuz
BetaSıcaklık aralıkları çakışmıyor (Japon balığı: 10–21°C, Beta: 24–30°C).
LepistesSıcaklık aralıkları çakışmıyor (Japon balığı: 10–21°C, Lepistes: 22–28°C).
Melek balığıSıcaklık aralıkları çakışmıyor (Japon balığı: 10–21°C, Melek balığı: 24–30°C).
Neon tetraJapon balığı (30 cm) ağzına sığan balıkları avlar; Neon tetra yetişkinde 3 cm kalır.
Amano karidesiJapon balığı karides yer; karidesler bu tankta yem olur.
AnkistrusSıcaklık aralıkları çakışmıyor (Japon balığı: 10–21°C, Ankistrus: 22–26°C).
Japon balığı hakkında sık sorulanlar
Japon balığı fanusta yaşar mı?
Kısa bir süre dayanabilir ama sağlıklı yaşamaz. Fanusun hacmi ve su yüzeyi bir balığın oksijen ihtiyacına ve ürettiği atığa yetmez, içine düzgün bir filtre de sığmaz. RSPCA küçük balıklar için bile balık başına 60 litreyi taban sayar ve boyun her yarım santimi için 2 litre ister; 30 cm'ye ulaşan ortak japon balığında bu hesap 120 litreyi bulur. Yetişkinin kalıcı yeri ise Practical Fishkeeping'in önerdiği gibi 500 litre ve üzeri filtreli bir havuzdur.
Japon balığının akvaryumuna ısıtıcı gerekir mi?
Çoğu evde gerekmez. Bakım kaynaklarının hepsinin güvenli saydığı aralık 10–21°C'dir ve normal oda sıcaklığı çoğu zaman buna uyar. Isıtıcı ancak oda sıcaklığı gün içinde sert dalgalanıyorsa, dengeyi korumak için aralığın alt değerine ayarlanarak kullanılabilir.
Japon balığı kaç yıl yaşar?
İyi bakılan bir ortak japon balığı için 10 yılın üzeri olağan kabul edilir; kaynaklar 40 yıla yaklaşan örneklerden söz eder, FishBase'teki en yüksek kayıt 41 yıldır. Fanusta ya da kalabalık tankta tutulan balıkların çoğu bu sürenin çok altında kalır.
Yavru japon balığı neden siyah ya da bronz renkte?
Ortak japon balığının yavruları doğal olarak koyu, yabani renkte olur; kırmızı ya da turuncu renk genellikle bir iki yıl içinde gelişir. Bu geçişte balık lekeli görünebilir, hastalık belirtisi değildir. Bazı bireyler yabani renkte, bronz kalabilir.
Japon balığı hangi balıklarla aynı akvaryumda durur?
En iyi eşleşme benzer hızdaki diğer tek kuyruklu japon balıklarıdır. Soğuk suya uygun, ağzına sığmayacak irilikte ve yüzgeç ısırmayan türler düşünülebilir; kaynaklar 90 cm ve üzeri tanklar için Misgurnus anguillicaudatus'u (weather loach) örnek verir. Tropikal balıklar, küçük minnowlar ve yavaş süslü varyeteler uygun değildir.
Japon balığı neden suyun yüzeyinde yan yatıp kalıyor?
Çoğu zaman yüzme kesesiyle ilgili bir denge sorunudur; kuru yemin bağırsakta şişmesi en sık nedenlerdendir. Bir iki gün yem kesip ardından ıslatılmış yem, dafnia ve bezelye gibi gıdalarla devam etmek genellikle işe yarar. İnce gövdeli tek kuyruklularda bu sorun süslü varyetelere göre çok daha seyrektir; düzelmezse su değerleri ölçülmeli ve bir balık veterinerine danışılmalıdır.
Büyüyen japon balığı göle ya da dereye bırakılabilir mi?
Bırakılmamalıdır. FishBase, türün dünyanın birçok yerine taşındığını ve oralarda olumsuz ekolojik etkiler bildirildiğini kaydeder; RSPCA da balıkların dış ortamdaki sulara salınmasının yaban hayatına zarar verebileceği uyarısını yapar. Sığmayan balık için daha büyük tank, havuz ya da onu alabilecek bir akvarist aranmalıdır.
Kaynaklar
- FishBase – Carassius auratus (Goldfish)
- Practical Fishkeeping – Frequently asked questions on goldfish
- Practical Fishkeeping – What water temperature do goldfish need?
- Practical Fishkeeping – The Bristol shubunkin: A national treasure
- Practical Fishkeeping – Can I keep Koi in this pond?
- Bristol Aquarists' Society arşivi (goldfish-types.info) – Common goldfish & London shubunkin
- Bristol Aquarists' Society arşivi (goldfish-types.info) – Goldfish keeping FAQ
- Bristol Aquarists' Society arşivi (goldfish-types.info) – Sexing goldfish
- RSPCA – Choosing an aquarium for pet fish
- TFH Magazine – Golden Garden: Add Koi and Goldfish to Your Pond
Veri notları
- Seriously Fish'te Carassius auratus sayfası yok (404). Tür düzeyi veri FishBase'ten; bakım değerleri Practical Fishkeeping (Practical Fishkeeping), RSPCA, TFH Magazine Magazine ve Bristol Aquarists' Society (Bristol Aquarists' Society) arşivi goldfish-types.info'dan alındı.
- Sıcaklık (denetim): 10–24→10–21°C. Kaynaklar tek kuyrukluyu süslüden ayırıyor: TFH Magazine kuyruklu yıldız/şubunkin havuzu için yazın 27°C (80°F) altı, kışın 10°C (50°F) üstü; RSPCA tüm japon balıkları için 10–21°C. Kesişim 10–21°C yazıldı.
- Sıcaklık ek: Practical Fishkeeping'deki 22–24°C süslü japon uzmanının "büyümeyi hızlandırır" önerisi; Bristol Aquarists' Society sıcak sınırı ~20°C. Practical Fishkeeping dayanıklı varyetelerin 0–30°C'ye katlanabildiğini yazıyor (tolerans, bakım değeri değil). FishBase 0–41°C doğal tolerans.
- pH/sertlik: TFH Magazine japon balığı ve koi için ideal pH 7,2–7,5, tolerans 6,5–8,0 ve 6–13 °dGH veriyor; Bristol Aquarists' Society da pH 7,2–7,5 tercih ediyor. Bakım aralığı olarak 6,5–8,0 ve 6–13 dGH yazıldı. FishBase aralığı daha geniş: pH 6,0–8,0, dH 5–19.
- Boy: FishBase yaygın boy 10 cm TL, en büyük kayıt 48 cm TL. Practical Fishkeeping japon balığının en az 15 cm'ye, bazen bunun iki katına ulaştığını ve tek kuyrukluların 30 cm'yi geçebildiğini yazıyor; kartta 30 cm yazıldı.
- Litre: Practical Fishkeeping dış mekânda uzun vadeli japon balığı bakımı için en az 500 L filtreli havuz öneriyor; bu değer yazıldı. Akvaryum için Practical Fishkeeping/Bristol Aquarists' Society 60 cm'yi alt sınır, 90 cm'yi birkaç balık için uygun sayıyor; RSPCA balık başına en az 60 L diyor. Yetişkin ortak japon balığı için akvaryum geçici çözüm kabul edildi.
- Litre (denetim): metindeki RSPCA "60 L" tabanı, RSPCA'nın kendi 2 L / 0,5 cm formülüyle (30 cm → 120 L) birlikte verilecek şekilde yeniden yazıldı; kart değeri Practical Fishkeeping'nin 500 L havuz önerisi.
- Ömür: Practical Fishkeeping 10 yılın üzerini makul, rekoru ~40 yıl olarak veriyor; Bristol Aquarists' Society iyi koşullarda 40 yıla kadar diyor; FishBase en yüksek kayıt 41 yıl. 10–40 yazıldı.
- Sürü: FishBase 'en az 5'li gruplar' öneriyor; japon balığı sıkı sürü balığı olmadığı için suruMu=false bırakıldı, metinde tek başına tutulmaması önerildi (Bristol Aquarists' Society: diğer japon balıklarıyla olmayı yeğler).
- Karides: okunan kaynaklarda doğrudan bilgi yok; karides değerlendirmesi boy kuralıyla yapıldı (yetişkin ≥6 cm, omnivor). Küçük balık: Bristol Aquarists' Society, japon balıklarının küçük balıkları yiyebildiğini yazıyor.
- Zorluk: Practical Fishkeeping tek kuyrukluları 'dayanıklı ve bakımı kolay', Bristol Aquarists' Society ortak japon balığını 'kolay ve dayanıklı' sayıyor; asıl zorluk yetişkin boyuna uygun hacmi sağlamak.
- salyangozYer: okunan kaynaklarda (FishBase, Practical Fishkeeping, Bristol Aquarists' Society, TFH Magazine, RSPCA) salyangoz yediğine dair bilgi yok → false. sosyal.toplamMin boş: kaynakta davranışsal asgari sayı yok, FishBase'in "5+" akvaryum notu önerinin içinde anıldı.
- Zorluk "kolay" korundu (tutarlılık işareti: kolay ama 500 L): Practical Fishkeeping SSS tek kuyrukluları "sağlam ve bakımı kolay" sayıyor; zorluk balığın dayanıklılığını, 500 L ise yetişkin için hacmi gösteriyor — ikisi ayrı alanlarda.
- Denetim 26 Eyl 2026: FishBase, Practical Fishkeeping (SSS, sıcaklık, koi havuzu), RSPCA, TFH Magazine, Bristol Aquarists' Society (SSS, eşey, ortak japon) yeniden okundu. Sıcaklık 10–24→10–21°C (tek kuyruklu için RSPCA ∩ TFH Magazine), metin ve SSS'deki sıcaklık ve "60 litre" ifadeleri düzeltildi; sosyal ve salyangozYer eklendi; 30 cm, 10–40 yıl, pH 6,5–8,0, 6–13 dGH, 500 L uyumlu.
10 kaynağa dayanır · Son güncelleme: · Veri yöntemi · Hata bildir
Bilgiler genel bakım rehberi niteliğindedir; hastalık ve olağan dışı durumlarda veteriner hekime veya uzman akvariste danışın.
Japon balığı ve koi grubundan diğer türler
Tümü
Koi
Cyprinus rubrofuscus · Nishikigoi (renkli süs sazanı formu)
- Sıcaklık
- 18–25°
- En az hacim
- 3.785 L
- Boy
- 60 cm

Oranda
Carassius auratus · Oranda / çift kuyruklu, başlıklı (wen)
- Sıcaklık
- 16–21°
- En az hacim
- 192 L
- Boy
- 20 cm

Teleskop (demekin)
Carassius auratus · Teleskop göz (demekin) / çift kuyruklu
- Sıcaklık
- 16–21°
- En az hacim
- 192 L
- Boy
- 20 cm

Kuyruklu yıldız (comet)
Carassius auratus · Kuyruklu yıldız (comet) / tek kuyruklu
- Sıcaklık
- 10–21°
- En az hacim
- 500 L
- Boy
- 30 cm

Ryukin
Carassius auratus · Ryukin / çift kuyruklu, sırt kamburlu
- Sıcaklık
- 16–21°
- En az hacim
- 81 L
- Boy
- 15 cm

Shubunkin
Carassius auratus · Shubunkin / tek kuyruklu, kaliko desenli
- Sıcaklık
- 10–21°
- En az hacim
- 500 L
- Boy
- 30 cm