Koi

Koi, akvaryum raflarında satılsa da bir akvaryum balığı değildir. Birkaç yıl içinde 60 cm'ye ulaşması olağandır, bazı bireyler bir metreyi aşar; Japonya'daki büyük bir gösteride 101 cm'lik bir koi şampiyon seçilmiştir. Ömrü de buna uygun uzundur: iyi koşullarda 30–40 yıl yaşar ve yaklaşık dört yaşında üremeye başlar. FishBase sazanları ev akvaryumu için önermez; koi uzmanlarının önerileri de doğrudan havuz ölçüleriyle başlar. Bu kart bu gerçeği saklamadan yazıldı: koinin asıl yeri derin ve güçlü filtreli bir bahçe havuzudur.

Koi, Japonya'da 19. yüzyılın başlarında yemeklik sazanlar arasında beliren renk mutasyonlarının seçilmesiyle ortaya çıktı ve nishikigoi, yani brokar sazan adını aldı. Uzun süre Avrupa sazanı Cyprinus carpio'nun bir formu sayıldı; güncel sınıflandırma onu Doğu Asya sazanı Cyprinus rubrofuscus'a bağlar, ancak kökeni hâlâ tartışmalıdır ve pek çok kaynakta eski adıyla geçer. Kohaku, sanke, showa, utsuri, ogon, tancho, chagoi gibi onlarca çeşit renk ve desen farkıdır, bakımları aynıdır. Uzun yüzgeçli koiler ise koi meraklılarınca gövdenin gücünü ve zarif yüzüşünü bozduğu gerekçesiyle eleştirilir.

Kaynakların önerileri kabaca şöyledir: her koi için 750–1.100 litre, üç dört koiden oluşan küçük bir grup için yaklaşık 3.800 litrelik bir havuz makul bir başlangıç; kışı geçirebilmeleri için havuzun en az bir bölümü 1,2 metre derin. Koiler sosyaldir ve en az üç, tercihen beş balıkla tutulur. Çok atık ürettikleri için koi havuzlarında dip tahliyesi ve yüzey sıyırıcısıyla beslenen, yerçekimli büyük filtre sistemleri yaygındır. Koi Organisation International büyüme için 15 ile 25 derece arasını, veteriner kaynağı VIN ise 18 ile 25 derece arasını en uygun aralık sayıyor; kart ikisinin örtüştüğü 18–25°C'yi gösteriyor. 12°C civarında bağışıklık sistemi belirgin biçimde yavaşlar, 10°C'nin altında besleme kesilir, 5°C'nin altında balık kış durgunluğuna girer. Balık bir sudan ötekine aktarılırken 3–4°C'yi aşan sıcaklık farkı şoka yol açabilir. pH'ın 6,5–8,5 arasında kalması ve gün içindeki dalgalanmanın küçük olması, bunun için de suyun karbonat sertliğinin yeterli tutulması gerekir.

En sık hata dükkândaki 8–10 cm'lik yavruları büyük bir akvaryumda kalıcı olarak tutmaya çalışmaktır. 450 litrelik bir akvaryum bile ancak havuz hazırlanana kadar geçici bir büyütme yeridir; hızlı büyüyen koi orada da bir süre sonra bodurlaşır. İkinci hata küçük havuzdur: 200 litre civarındaki bir havuz koi için kesinlikle küçüktür ve soğuk iklimde tamamen donabilir. Üçüncüsü bitki ve yaban hayatı beklentisidir; koiler zemini eşeler, bitkileri yer ve saksıları devirir, iribaş gibi küçük canlıları da yiyebilir. Son olarak yeni balıklar karantinasız eklenmemelidir: koi herpes virüsü (KHV) gibi hastalıklar bütün bir sazan stoğunda toplu ölümlere yol açabilir.