Teleskop (demekin)
Carassius auratus · Teleskop göz (demekin) / çift kuyruklu
Diğer adları: Demekin, Teleskop göz japon balığı, Telescope goldfish, Black moor, Ejderha gözü (dragon eye)
Başın iki yanından dışarı taşan küre biçimli gözleriyle tanınan, sırt yüzgeçli çift kuyruklu süslü japon balığı; tamamen siyah formu black moor adıyla bilinir. Bakımı zor değildir, ama çıkık gözler sivri dekorda kolayca yaralanır ve zayıf görüş yüzünden yem yarışında geri kalır; sade bir tank ve sakin tank arkadaşları ister.
Fotoğraf: Riyad Youssef · CC BY 2.5 · Wikimedia Commons
Fotoğraf: Mtaylor848 ( talk ) · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Fotoğraf: michelle jo · CC0 1.0 · Wikimedia Commons
KünyeTeleskop (demekin)
- Yetişkin boyu
- 20 cm
- Ömür
- 7–10 yıl
- Köken
- Yetiştirme kökenli (Çin/Japonya); çıkık gözlü form Uzak Doğu'da 16. yüzyılın sonlarından beri biliniyor
- Varyete
- Teleskop göz (demekin) / çift kuyruklu
- Zorluk
- Kolay
- Sürü
- Hayır
- Tank seviyesi
- Orta su
- En az akvaryum
- 192 litre
- Beslenme
- Hepçil
- Üreme
- Yumurtlayan
Su değerleri
Bant türün rahat yaşadığı aralığı, nokta aralığın ortasını gösterir.
Kaynaklar arasında fark var; aralık iki kaynağı da kapsayacak şekilde geniş tutuldu. Ayrıntı aşağıdaki veri notlarında.
Mizaç
- Barışçıl (1/5)
- Küçük balıkları yer
- Karides yer
- Bitki söker / yer
- Uzun yüzgeçli (hedef olabilir)
Kaç tane, hangi eşey?
Grup
Grup
Öneri: Sürü balığı değil ama başka japon balıklarıyla olmayı yeğler (Bristol Aquarists' Society); yalnız benzer yavaşlıkta süslülerle, tek kuyruklular olmadan. Practical Fishkeeping 90 cm'lik tankta 3–4 süslü öneriyor. FishBase notu 5+.
Erkek ve dişiyi ayırt etmek: Üreme mevsimi (ilkbahar) dışında zor: erkeğin solungaç kapağında ve göğüs yüzgecinin ön kenarında beyaz üreme kabarcıkları çıkar; dişi yumurtayla dolgunlaşır, anal açıklığı büyük ve dışa doğrudur (Bristol Aquarists' Society).
Teleskop (demekin) için grup önerisi: Grup.
Bakım notları
Gözleri kafatasının iki yanından dışarı taşan japon balıkları Uzak Doğu kayıtlarında 16. yüzyılın sonlarından beri geçer; Çin'de ejderha gözü, Japonya'da demekin, Amerika'da teleskop göz adıyla bilinir. Göz dışındaki özellikleriyle teleskop bir fantaile ya da ryukine çok benzer: kısa ve yuvarlak gövde, dik sırt yüzgeci, çatallı çift kuyruk. İngiliz standardı gözlerin kesik koni biçiminde olmasını ister, ama yetiştiriciler bunun neredeyse elde edilemediğini kabul eder; pratikte gözler küre biçimlidir. Kadife siyah formu black moor adıyla ayrıca bilinir. Bu balıkların pek azı ömür boyu saf siyah kalır; açık griye dönen, karnı bronzlaşan ya da turuncu lekeler kazanan bireyler sık görülür.
Varyetenin bütün bakımı bu gözlerin korunması üzerine kurulur. Çıkık göz sivri kenarlara, pürüzlü taşlara, dar aralıklara ve sert plastik bitkilere karşı savunmasızdır; yaralanan göz balığın zaten zayıf olan görüşünü daha da bozar ve enfeksiyona kapı açar. Tank bu yüzden sade tutulur: ağza sıkışmayacak irilikte yuvarlak çakıl, pürüzsüz çakıl taşları, suda yıpranmış yumuşak hatlı bir kök, köke bağlanmış anubias ya da sivri olmayan yapay bitkiler. Teleskop yüzgeçler hariç yaklaşık 20 cm'lik bir gövdeye ulaşır; tek yetişkin için 120 × 40 cm tabanlı bir tank alt sınırdır, üç yetişkin için 120 × 60 cm taban önerilir. Derinlik çok önemli değildir; üstü açık, sığ bir tank balıkları yukarıdan izlemeyi de mümkün kılar. Güçlü bir filtre, yumuşatılmış çıkış ve bir hava taşı yeterlidir.
Görüşü zayıf olduğu için teleskop yem yarışında geri kalır. Hızlı tek kuyruklularla ya da çok hareketli süslülerle aynı tankta aç kalabilir; ryukin ve fantail gibi benzer hızdaki çift kuyruklularla ise sorunsuz yaşar. Batan yem kullanmak, yemi yüzeyde kovalamak yerine zeminde aramasını kolaylaştırır. Her öğünde tüm balıkların yiyip yemediği izlenmelidir. Haftada yaklaşık yarı hacimlik su değişimi ve arada kullanılan aktif karbon, japon balığı tanklarında sık görülen kokuyu önler; sıcaklık 16–21°C aralığında tutulur, soğuk odada ısıtıcı alt sınıra ayarlanarak kullanılabilir.
En sık hata dekoru balığa göre değil göze hoş gelene göre seçmektir: sivri kayalar, kale maketleri ya da dar geçitli seramikler teleskop tankında yaralanma kaynağıdır. İkincisi black moor'un siyah rengini kalıcı sanmak ve renk değişimini hastalık belirtisi diye yorumlamaktır. Üçüncüsü teleskobu kuyruklu yıldız ya da shubunkin gibi hızlı balıklarla karıştırmaktır. Uzun peçe kuyruklu İngiliz tipi balıklar bu tanka eklenecekse, o uzun yüzgeçlerin enfeksiyona daha yatkın olduğu da göz önünde tutulmalıdır.
Teleskop (demekin) videoda
Japon Teleskop Balıklarının Bakımı · ÜNAL VLOG · 4:58 · YouTube. Video sahibinin görüşleri atlas verisiyle ayrışabilir; değerler için karttaki kaynaklara bak.
Beslenme
Hepçil
Hepçildir; zayıf görüşü yüzünden yüzeyde hızla dağılan pul yem yerine zemine inen, süslü japon balıkları için üretilmiş batan pelet ya da granül daha uygundur. Kuru yem önceden tank suyunda ıslatılır. Haftada birkaç kez donmuş kan kurdu, artemia ve dafnia, ayrıca haşlanmış bezelye ve yumuşatılmış yapraklı sebzeler verilir. Günde bir iki öğün yeterlidir; yem bir iki dakikada bitmeli, ama teleskobun gerçekten payını bulduğundan emin olunmalıdır. Kalan yem kısa sürede sifonla alınır.
Üreme
Yumurtlayan
Üreme davranışı diğer çift kuyruklulardan farksızdır: ilkbaharda erkeklerde solungaç kapaklarında beyaz kabarcıklar çıkar, dişinin karnı dolgunlaşır ve erkekler onu bitkilere doğru kovalar; yapışkan yumurtalar bitkilere tutunur, ebeveynler bakım yapmaz. İlk haftalarda yeni çıkmış artemia en uygun yemdir. Asıl güçlük seçimdedir: yetiştiriciler gövde, yüzgeç, renk ve göz gelişimini aynı balıkta toplamanın zor olduğunu, geniş kuyruk için yapılan seçimin gözleri küçültebildiğini aktarır. Ev akvaryumunda yumurtlama olasıdır; kaliteli yavru elde etmek uzun bir seçim sürecidir.
Kimlerle yaşar?
Uyumluluk motorunun atlastaki 190 türe karşı sonucu: 10 uyumlu, 19 riskli, 161 uyumsuz.
Uyumlu
Japon balığıOrtak aralık 16–21°C, pH 6,5–8; mizaç ve boyut çatışması yok.
KoiOrtak aralık 18–21°C, pH 6,5–8; mizaç ve boyut çatışması yok.
OrandaOrtak aralık 16–21°C, pH 6,5–8; mizaç ve boyut çatışması yok.
Kuyruklu yıldız (comet)Ortak aralık 16–21°C, pH 6,5–8; mizaç ve boyut çatışması yok.
RyukinOrtak aralık 16–21°C, pH 6,5–8; mizaç ve boyut çatışması yok.
ShubunkinOrtak aralık 16–21°C, pH 6,5–8; mizaç ve boyut çatışması yok.
Riskli
Vatoz (pleko)Ortak sıcaklık bandı çok dar (21–21°C); küçük bir sapma iki türden birini zorlar.
Boynuz salyangozu (ramshorn)Ortak sıcaklık bandı çok dar (21–21°C); küçük bir sapma iki türden birini zorlar.
Cam kedisiTeleskop (demekin) küçük balıkları avlayabilir; Cam kedisi sınırda bir boyda (7 cm), özellikle genç bireyler risk altında.
Denison barbusTeleskop (demekin) soğuk su balığıdır, Denison barbus tropikaldir; ancak ortak aralığın sınırında yaşayabilirler ve Teleskop (demekin) bol atık üretir.
Dojo (hava tahmincisi)Teleskop (demekin) soğuk su balığıdır, Dojo (hava tahmincisi) tropikaldir; ancak ortak aralığın sınırında yaşayabilirler ve Teleskop (demekin) bol atık üretir.
Siyam yosun yiyicisiTeleskop (demekin) soğuk su balığıdır, Siyam yosun yiyicisi tropikaldir; ancak ortak aralığın sınırında yaşayabilirler ve Teleskop (demekin) bol atık üretir.
Uyumsuz
BetaSıcaklık aralıkları çakışmıyor (Teleskop (demekin): 16–21°C, Beta: 24–30°C).
LepistesSıcaklık aralıkları çakışmıyor (Teleskop (demekin): 16–21°C, Lepistes: 22–28°C).
Melek balığıSıcaklık aralıkları çakışmıyor (Teleskop (demekin): 16–21°C, Melek balığı: 24–30°C).
Neon tetraTeleskop (demekin) (20 cm) ağzına sığan balıkları avlar; Neon tetra yetişkinde 3 cm kalır.
Amano karidesiTeleskop (demekin) karides yer; karidesler bu tankta yem olur.
AnkistrusSıcaklık aralıkları çakışmıyor (Teleskop (demekin): 16–21°C, Ankistrus: 22–26°C).
Teleskop (demekin) hakkında sık sorulanlar
Teleskobun gözü neden şişti ya da bulanıklaştı?
Çıkık gözler dekora sürtünme ya da çarpma sonucu kolayca yaralanır; japon balıklarında göz bulanıklığı ayrıca yüksek amonyak düzeyine de işaret edebilir. Önce su test edilmeli, sivri dekor kaldırılmalıdır. Şişlik ya da bulanıklık birkaç gün içinde gerilemiyorsa balık veterinerine danışılmalıdır.
Teleskop balığı yemini neden bulamıyor?
Gözlerin konumu ve yapısı görüşünü zayıflatır, bu yüzden yeme geç ulaşır. Batan yem vermek, hızlı tank arkadaşlarını ayırmak ve her öğünde balığın yiyip yemediğini izlemek sorunu büyük ölçüde çözer.
Black moor neden turuncuya ya da griye dönüyor?
Siyah teleskopların çoğu ömür boyu saf siyah kalmaz; açık griye dönmeleri, karınlarının bronzlaşması ya da turuncu lekeler kazanmaları sık görülür. Sıcak suyun bu değişimi hızlandırdığı öne sürülse de kesin değildir. Balık iştahlı ve hareketliyse renk değişimi tek başına hastalık belirtisi sayılmaz.
Teleskop için en küçük akvaryum kaç litre olmalı?
Yaklaşık 20 cm'lik gövdeye ulaşan tek bir yetişkin için 120 × 40 cm tabanlı, yaklaşık 190 litrelik tank alt sınırdır. Üç yetişkin için 120 × 60 cm taban önerilir; derinlik 45 cm olsa bile bu yaklaşık 320 litre eder.
Teleskop hangi balıklarla yaşar?
Ryukin ve fantail gibi aynı hızda yüzen sırt yüzgeçli çift kuyruklularla iyi geçinir. Kuyruklu yıldız ve shubunkin gibi hızlı tek kuyruklular, tropikal türler ve yüzgeç ısıranlar uygun değildir; balon göz gibi daha kırılgan varyetelerle birlikte tutulması da önerilmez.
Teleskop kaç yıl yaşar?
Teleskop için ayrı bir sayı yok; yuvarlak gövdeli, çift kuyruklu süslüler için verilen tipik ömür 7–10 yıldır. Göz yaralanmalarının önlenmesi, yem yarışında aç kalmaması ve temiz su bu süreye ulaşmasını sağlar.
Kaynaklar
- FishBase – Carassius auratus (Goldfish)
- Practical Fishkeeping – How do I keep telescope-eye goldfish?
- Practical Fishkeeping – How to get fancy with goldfish
- Bristol Aquarists' Society arşivi (goldfish-types.info) – Globe eye
- Bristol Aquarists' Society arşivi (goldfish-types.info) – Broadtail moor
- Practical Fishkeeping – My calico Ryukin has black eyes. Is it blind?
- Practical Fishkeeping – Frequently asked questions on goldfish
- Bristol Aquarists' Society arşivi (goldfish-types.info) – Goldfish keeping FAQ
- Bristol Aquarists' Society arşivi (goldfish-types.info) – Sexing goldfish
- RSPCA – Choosing an aquarium for pet fish
- Practical Fishkeeping – What water temperature do goldfish need?
- TFH Magazine – Golden Garden: Add Koi and Goldfish to Your Pond
Veri notları
- Seriously Fish'te Carassius auratus sayfası yok (404). Tür düzeyi veri FishBase'ten; bakım değerleri Practical Fishkeeping (Practical Fishkeeping), RSPCA, TFH Magazine Magazine ve Bristol Aquarists' Society (Bristol Aquarists' Society) arşivi goldfish-types.info'dan alındı.
- Sıcaklık (denetim): 10–24→16–21°C. Kaynaklar süslüyü tek kuyrukludan ayırıyor: TFH Magazine süslüleri 15,5°C (60°F) altında ve 27°C (80°F) üstünde tutmamayı; RSPCA tüm japon balıkları için 10–21°C; Bristol Aquarists' Society süslüler için ~10–20°C veriyor. Kesişim 16–21°C yazıldı.
- Sıcaklık ek: Bristol Aquarists' Society/RSPCA'nın 10°C alt sınırı ve Practical Fishkeeping'nin (P. Green) havuzda kışa alıştırılmış ranchu/orandaların donan havuzda yaşadığı notu tolerans; Practical Fishkeeping dükkândan alınan süslülerin soğuğa alışık olmadığını uyarıyor. Practical Fishkeeping 22–24°C "büyümeyi hızlandırır" önerisi; FishBase 0–41°C doğal tolerans.
- pH/sertlik: TFH Magazine japon balığı ve koi için ideal pH 7,2–7,5, tolerans 6,5–8,0 ve 6–13 °dGH veriyor; Bristol Aquarists' Society da pH 7,2–7,5 tercih ediyor. Bakım aralığı olarak 6,5–8,0 ve 6–13 dGH yazıldı. FishBase aralığı daha geniş: pH 6,0–8,0, dH 5–19.
- Boy: Practical Fishkeeping teleskopların yüzgeçler hariç yaklaşık 20 cm gövde boyuna ulaştığını yazıyor; 20 cm yazıldı.
- Litre: Litre hesabı Practical Fishkeeping'nin 'altı kat' kuralıyla yapıldı: tank uzunluğu yetişkin boyun en az 6 katı, genişliği 2 katı; yükseklik genişliğe eşit alındı. 20 cm × 6 = 120 cm, 20 × 2 = 40 cm → 120×40×40 = 192 L (tek yetişkin). Practical Fishkeeping üç yetişkin için 120×60 cm taban, örnek olarak 120×60×45 cm (~324 L) tank öneriyor.
- Ömür: Bristol Aquarists' Society kısa gövdeli çift kuyruklu varyeteler için 7–10 yıl civarı veriyor; varyeteye özgü başka sayı bulunamadı. FishBase'in 41 yıllık kaydı tür düzeyindedir, süslü varyetelere uygulanmadı.
- Tarih ve adlar: Bristol Aquarists' Society, çıkık gözlü formun (Uzak Doğu'da ejderha gözü, ABD'de teleskop göz) ilk kez 1592 civarında görüldüğünü yazıyor; demekin adı Practical Fishkeeping'dan.
- Black moor renk değişimi: Practical Fishkeeping 'çoğu saf siyah kalmaz' diyor; sıcak suda turuncuya dönme iddiası Practical Fishkeeping'da 'bazıları öne sürüyor' diye geçiyor, doğrulanmış bilgi değil.
- Zorluk: Practical Fishkeeping teleskopları 'bakımı basit süslüler' olarak tanımlıyor; 'kolay' yazıldı. Göz yaralanması ve yem rekabeti metinde vurgulandı.
- Sürü: FishBase 'en az 5'li gruplar' öneriyor; japon balığı sıkı sürü balığı olmadığı için suruMu=false bırakıldı, metinde tek başına tutulmaması önerildi (Bristol Aquarists' Society: diğer japon balıklarıyla olmayı yeğler).
- Karides: okunan kaynaklarda doğrudan bilgi yok; karides değerlendirmesi boy kuralıyla yapıldı (yetişkin ≥6 cm, omnivor). Küçük balık: Bristol Aquarists' Society, japon balıklarının küçük balıkları yiyebildiğini yazıyor.
- salyangozYer: okunan kaynaklarda (FishBase, Practical Fishkeeping, Bristol Aquarists' Society, TFH Magazine, RSPCA) salyangoz yediğine dair bilgi yok → false. sosyal.toplamMin null: kaynakta davranışsal asgari sayı yok, FishBase'in "5+" akvaryum notu önerinin içinde anıldı.
- Denetim 26 Eyl 2026: Practical Fishkeeping (teleskop okur sorusu, süslüler, siyah göz, SSS, sıcaklık), Bristol Aquarists' Society (globe eye, moor, SSS, eşey), TFH Magazine havuz, RSPCA, FishBase okundu. Sıcaklık 10–24→16–21°C (TFH Magazine süslü alt sınırı ∩ RSPCA/Bristol Aquarists' Society), metin düzeltildi; 20 cm gövde ve 3 yetişkine 120×60 cm (Practical Fishkeeping) teyit, 192 L, 7–10 yıl korundu; sosyal ve salyangozYer eklendi.
12 kaynağa dayanır · Son güncelleme: · Veri yöntemi · Hata bildir
Bilgiler genel bakım rehberi niteliğindedir; hastalık ve olağan dışı durumlarda veteriner hekime veya uzman akvariste danışın.
Japon balığı ve koi grubundan diğer türler
TümüJapon balığı
Carassius auratus · Ortak / tek kuyruklu (common goldfish)
- Sıcaklık
- 10–21°
- En az hacim
- 500 L
- Boy
- 30 cm
Koi
Cyprinus rubrofuscus · Nishikigoi (renkli süs sazanı formu)
- Sıcaklık
- 18–25°
- En az hacim
- 3.785 L
- Boy
- 60 cm
Oranda
Carassius auratus · Oranda / çift kuyruklu, başlıklı (wen)
- Sıcaklık
- 16–21°
- En az hacim
- 192 L
- Boy
- 20 cm
Kuyruklu yıldız (comet)
Carassius auratus · Kuyruklu yıldız (comet) / tek kuyruklu
- Sıcaklık
- 10–21°
- En az hacim
- 500 L
- Boy
- 30 cm
Ryukin
Carassius auratus · Ryukin / çift kuyruklu, sırt kamburlu
- Sıcaklık
- 16–21°
- En az hacim
- 81 L
- Boy
- 15 cm
Shubunkin
Carassius auratus · Shubunkin / tek kuyruklu, kaliko desenli
- Sıcaklık
- 10–21°
- En az hacim
- 500 L
- Boy
- 30 cm