İçeriğe geç
Akvaryum Atlası

Kurulum

Akvaryum kurulumu: adım adım ilk tank

İlk akvaryumu kurarken tank boyu, konum, zemin, filtre, ısıtıcı, bitki, döngü ve ilk balıklar için kaynaklara dayanan, sırası belli bir yol haritası.

7 dk okumaGüncelleme: 5 kaynak

Bitkili, balıklı ve filtresi görünen 125 litrelik bir ev akvaryumu

Fotoğraf: Elma from Reykjavík · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

İlk akvaryum bir günde kurulur ama bir günde balıkla dolmaz. Cam kutuyu, zemini ve ekipmanı yerleştirmek birkaç saatlik iş; asıl süre, filtrede balık atığını işleyecek bakterilerin çoğalmasını beklerken geçer. Aşağıdaki sıra, yeni başlayanların en sık kaybettiği iki şeyi, yani ilk balıkları ve hevesi korumak için kuruldu: önce doğru tank ve doğru yer, sonra ekipman, sonra sabır.

  1. 1

    Yer ve sehpa

    Düz, sağlam zemin; doğrudan güneş ve kalorifer peteğinden uzak, prize yakın.

  2. 2

    Yıkama ve zemin

    Akvaryum yalnız suyla durulanır, deterjan kullanılmaz; zemin yıkanıp serilir.

  3. 3

    Dekor ve bitki

    Kök, taş ve bitkiler yerleştirilir; saklanma yerleri planlanır.

  4. 4

    Su ve şartlandırıcı

    Musluk suyu klor/kloramin giderici şartlandırıcıyla doldurulur.

  5. 5

    Filtre ve ısıtıcı

    Filtre çalıştırılır, ısıtıcı hedef sıcaklığa ayarlanır, termometre takılır.

  6. 6

    Azot döngüsü

    Bakterilerin yerleşmesi için tank balıksız olgunlaştırılır; testlerle izlenir.

  7. 7

    Test ve ilk balıklar

    Amonyak ve nitrit sıfırda kalınca az sayıda dayanıklı balık eklenir.

  8. 8

    Kademeli stok

    Yeni balıklar aralıklı ve azar azar eklenir; su değerleri her seferinde izlenir.

Kurulumun sırası — balıklar en sona kalır; aradaki en uzun adım azot döngüsünün tamamlanmasıdır

1. Tank seçimi: büyük olan affeder

Akvaryumda hacim, hata payı demek. Az suda atık daha hızlı birikir, sıcaklık daha hızlı oynar. OATA bu yüzden bütçenin elverdiği en büyük tankı almayı öneriyor; RSPCA da 45 × 30 × 30 cm (yaklaşık 40 litre) altını önermiyor. Fanus, kavanoz ve "çocuk akvaryumu" diye satılan küçük kaplar ise bu nedenlerle uygun görülmüyor: filtreye yer yok, yüzey küçük, sıcaklık dengesiz.

Hacmi hesaplamak basit: en × derinlik × yükseklik (cm) ÷ 1000. 60 × 30 × 30 cm'lik bir tank 54 litre eder. Zemin ve dekor bu hacmin bir kısmını kaplar; gerçek su miktarını hacim hesaplayıcı ile bulmak daha doğru olur.

Şekil de önemli. Oksijen suya yüzeyden girer; bu yüzden aynı hacimde geniş ve alçak bir tank, dar ve yüksek bir tanktan daha iyidir. Bir de ileriyi düşünmek gerek: balıkların yetişkin boyu tank seçimini belirler, dükkândaki yavru boyu değil. Hangi türün kaç litre istediğini tür kartlarından, tankın kaç balık kaldıracağını da stok hesaplayıcı üzerinden kontrol etmek mümkün.

Masa lambasının yanında duran, bitkili küçük bir küp nano akvaryum

Masa lambasının yanında duran, bitkili küçük bir küp nano akvaryum

Fotoğraf: Chris Penny · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

Küçük küp tanklar göze hoş görünür ama suyu en hızlı bozulan tanklardır; ilk akvaryum için 54 litre ve üzeri çok daha rahat bir başlangıç sunar.

2. Konum: taşıyacak sehpa, sakin köşe

Su litre başına yaklaşık bir kilo gelir; 54 litrelik bir tankta yalnız su 50 kiloyu aşar, cam, zemin ve taş da bunun üstüne eklenir. OATA'nın konum kuralları kısa ve net:

  • Doğrudan güneş alan yerden, kaloriferden ve cereyandan uzak.
  • Dolu tankın ağırlığını süresiz taşıyabilen düz, terazisinde bir sehpa ya da dolap üstü.
  • Kapı çarpması, hoparlör, sürekli geçiş gibi gürültü ve titreşimden uzak.

RSPCA buna iki şey ekliyor: pencere önü suyu tehlikeli derecede ısıtabilir, sigara dumanı ve sprey gibi hava kirleticileri de balıklar için zehirli olabilir. Kapaklı tank bu kirliliğin bir kısmını keser, zıplayan balıkları da içeride tutar. Priz yakınlığı ve su değişimi için kovayla rahat ulaşılabilecek bir yer seçmek de sonradan çok iş kurtarır.

Kendi sehpasının üzerinde duran, bitkili 60 santimlik bir ev akvaryumu

Kendi sehpasının üzerinde duran, bitkili 60 santimlik bir ev akvaryumu

Fotoğraf: 16toki · Kamu malı · Wikimedia Commons

3. Zemin ve dekor

Zemin tankın görünüşünü belirler ama suyun kimyasını da değiştirebilir. Practical Fishkeeping'in önerileri şöyle:

  • Yıkamak şart. Paketinde "yıkanmış" yazan kum ve çakıl bile tozludur; yıkanmadan konursa su günlerce bulanık kalır. Az miktarda kovaya alıp, su berraklaşana kadar karıştırarak durulamak gerekir.
  • Kalınlık: Kumda yaklaşık 2,5 cm, çakılda 5 cm ve üzeri yaygın ölçü. Kum çok kalın serilirse içinde durgun bölgeler oluşabilir.
  • Kireçli zeminlerden kaçın. Mercan kumu ve dolomitten yapılan bazı boyalı çakıllar suyu sertleştirip pH'ı yükseltir. Yumuşak su seven neon tetra ya da kardinal tetra düşünülüyorsa nötr (inert) bir zemin seçilmeli.
  • Dipte eşelenen balıklar için ince kum. Panda corydoras gibi corydoraslar yiyeceğini kumu karıştırarak arar.
Farklı renklerde yuvarlak akvaryum çakılı

Farklı renklerde yuvarlak akvaryum çakılı

Fotoğraf: Green Yoshi · CC BY 3.0 · Wikimedia Commons

Taş ve kökler dekordan fazlasıdır: çekingen balıklara saklanma yeri sağlar. Kireç taşı gibi suyu sertleştiren taşları yumuşak su tanklarına koymamak gerekir; emin olunamayan taş almamak en temizi.

4. Ekipman: filtre, ısıtıcı, termometre, ışık

düz, sağlam sehpa + altında yumuşak altlıkKapak ve LED aydınlatmabuharlaşmayı ve atlayan balığı önlerFiltresuyu mekanik + biyolojik süzerIsıtıcı (termostatlı)tam su içinde, akıntı önündeTermometreısıtıcıdan uzak taraftaCanlı bitkilernitratı ve fosfatı tüketirZemin (kum / çakıl)bakteri yüzeyi, 4–7 cm
Akvaryumun parçaları — yandan kesit; her parçanın görevi sağdaki etikette

Filtre tankın böbreğidir. RSPCA ve MSD Veterinary Manual iki işini ayrı ayrı tanımlar: mekanik filtre yem artığı ve dışkı gibi parçacıkları tutar, biyolojik filtre ise balığın saldığı amonyağı önce nitrite, sonra daha az zararlı nitrata çeviren bakterilere yaşam alanı sağlar. Bu yüzden filtre malzemesi asla musluk altında yıkanmaz; musluk suyundaki klor bakterileri öldürür. Temizlik, su değişiminde çıkan tank suyunda çalkalanarak yapılır.

Isıtıcı tropikal türlerde zorunlu ve mutlaka termostatlı olmalı. Hangi sıcaklığın hedefleneceği türe göre değişir: tür kartlarında neon tetra için 21–25°C, kardinal tetra için 23–30°C yazıyor; tanka konacak türlerin aralıkları çakışmalı. Isıtıcı gücünü tank hacmine ve oda sıcaklığına göre seçmek için ısıtıcı hesaplayıcı kullanılabilir. Japon balığı gibi soğuk su türleri ise çoğu zaman ısıtıcı istemez.

Termometre ısıtıcının yedeğidir. RSPCA ısıtıcıların ve termostatların da bozulabileceğini hatırlatıp dijital bir termometreyle sıcaklığa her gün bakılmasını öneriyor.

Işık balıklara düzenli bir gündüz-gece ritmi verir. RSPCA'ya göre çoğu tür için günde 8–10 saat yeterli; gece kapatılmalı. Bir priz zamanlayıcısı bu işi unutmaya bırakmaz. Hava taşı zorunlu değildir ama su yüzeyini hareketlendirerek oksijen alışverişini artırır.

İç filtresi ve çubuk ısıtıcısı görünen, bitkili 54 litrelik bir akvaryum

İç filtresi ve çubuk ısıtıcısı görünen, bitkili 54 litrelik bir akvaryum

Fotoğraf: Dycyos2 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

5. Su, şartlandırıcı ve bitkiler

Musluk suyundaki klor hem balıklara hem filtre bakterilerine zararlı. OATA ve RSPCA iki yol veriyor: ticari bir şartlandırıcı (dechlorinator) kullanmak ya da suyu 24 saat bekletmek. Bekletme yalnızca klorda işe yarar; şebekede kloramin kullanılıyorsa şartlandırıcı gerekir. Ayrıntısı su değişimi rehberinde var.

Tankı doldururken zemine bir tabak ya da poşet koyup suyu onun üstüne dökmek zeminin savrulmasını önler. Doldurduktan sonra ekipman çalıştırılır; OATA sıcaklığın oturması ve ekipmanın düzgün çalıştığının görülmesi için 24–48 saat beklemeyi öneriyor. İlk gün suyun hafif bulanık olması genellikle zemin tozundandır.

Yeni doldurulmuş, suyu zemin tozundan bulanık görünen bir akvaryum

Yeni doldurulmuş, suyu zemin tozundan bulanık görünen bir akvaryum

Fotoğraf: kerinin · CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Canlı bitkiler bu aşamada eklenir. OATA canlı bitkilerin nitratı sudan çektiğini ve dekorla birlikte balıklara saklanma alanı sağladığını belirtiyor. Başlangıç için hızlı büyüyen ve bakımı kolay türler seçmek, tankın dengesini kurmasına yardım eder.

Beyaz kumlu, köklü ve taşlı, henüz bitki ve balık konmamış yeni kurulmuş bir akvaryum

Beyaz kumlu, köklü ve taşlı, henüz bitki ve balık konmamış yeni kurulmuş bir akvaryum

Fotoğraf: kevinmcgill from Den Bosch, Netherlands · CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

6. Döngü: balıksız geçen haftalar

Kurulumun en uzun ve en atlanan adımı budur. Yeni filtrede amonyağı ve nitriti işleyen bakteriler yoktur; tank bu hâliyle balık konursa amonyak birikir ve "yeni tank sendromu" başlar. RSPCA yeni akvaristlere balıksız döngüyü (fishless cycling) güçlü şekilde öneriyor ve sürenin en az iki hafta olduğunu yazıyor. UF/IFAS ise yeni bir biyolojik filtrenin amonyak ve nitriti etkili biçimde düşürecek kadar bakteri biriktirmesinin altı-sekiz hafta sürebildiğini belirtiyor.

Döngünün nasıl başlatılacağı, hangi testlerin yapılacağı ve bittiğinin nasıl anlaşılacağı ayrı bir konu: azot döngüsü rehberi bunu adım adım anlatıyor. Kısa ölçüt şu: amonyak ve nitrit yükselip sıfıra indiyse ve sıfırda kalıyorsa, filtre olgunlaşmıştır.

7. İlk balıklar: az, yavaş, uyumlu

Döngü bittiğinde bile tank bir anda doldurulmaz. OATA her yeni balık ve her yem artışıyla filtrenin "küçük bir olgunlaşma" daha geçirdiğini, fazla ya da hızlı stoklamanın yeni tank sendromuna yol açtığını vurguluyor. Önce birkaç dayanıklı balık, birkaç hafta sonra bir sonraki grup.

OATA'nın dayanıklı başlangıç türleri listesinde tetralar, lepistes, moli, plati, kılıçkuyruk, corydoraslar ve guramiler var. Bu türlerin ihtiyaçları birbirinden farklı:

Sürü halinde yaşayan türler tek tek değil grup halinde alınır; sert suyu seven lepistes ve plati ile yumuşak su seven tetralar aynı tankta her zaman uyuşmaz. Seçtiğin türlerin birbiriyle yaşayıp yaşayamayacağını uyumluluk aracı ile kontrol etmek, kurulumun en ucuz sigortası.

Dükkânda sağlıklı balığı tanımak da işin parçası. OATA'ya göre sağlıklı balığın gözü berrak, yüzgeci yırtıksız, pulları tam, yarası ve şişliği yoktur; yüzüşü ve solunumu düzenlidir. Aynı akvaryumda hasta görünen balık varsa sağlıklı görüneni de almamak gerekir, çünkü bazı hastalıklar belirti vermeden taşınır.

Eve getirilen balığın poşetten tanka nasıl geçirileceği, karantina ve ilk günler yeni balık alıştırma rehberinde anlatılıyor.

Kurulumda en sık yapılan hatalar

  • Aynı gün balık koymak. Döngüsüz tank, balık kaybının en yaygın nedeni.
  • Filtreyi musluk altında yıkamak. Aylarca biriken bakteri kolonisi birkaç saniyede gider.
  • Küçük tankla başlamak. Küçük hacim daha az iş değil, daha hızlı bozulan su demek.
  • Tankı pencere önüne koymak. Güneş suyu türün dayanamayacağı sıcaklığa çıkarabilir.
  • İlk hafta tankı doldurmak. Stok artışı filtrenin yetişebileceği hızda olmalı.
  • Termometresiz çalışmak. Bozulan ısıtıcı ancak termometreyle fark edilir.

Kurulum bittikten sonra düzenli bakım başlar: haftalık su testi ve kısmi su değişimi. OATA en az haftada bir test ve haftada yüzde 25'e kadar su değişimini genel çerçeve olarak veriyor; ne kadar suyun değiştirileceğini su değişimi hesaplayıcı ile planlamak mümkün.

Sık sorulanlar

Yeni başlayan biri için akvaryum kaç litre olmalı?

RSPCA en az 45 × 30 × 30 cm, yani yaklaşık 40 litrelik bir tankı alt sınır olarak veriyor ve mümkünse daha büyüğünü öneriyor. Büyük hacimde sıcaklık ve su değerleri daha yavaş değişir, bu da acemi hatalarını affeder. Balık seçimine göre gereken hacmi tür kartlarından ve hacim hesaplayıcıdan kontrol etmek en sağlıklısı.

Akvaryumu kurduğum gün balık koyabilir miyim?

Hayır. Filtrede amonyak ve nitriti işleyen bakteri kolonisi henüz yoktur; bu yüzden önce döngü tamamlanmalı. RSPCA bu sürenin en az iki hafta olduğunu, UF/IFAS ise yeni bir biyolojik filtrenin olgunlaşması için altı-sekiz hafta gerekebildiğini yazıyor.

Isıtıcı her akvaryumda gerekli mi?

Tropikal türlerde termostatlı ısıtıcı şart; RSPCA sıcaklığın türe göre ayarlanmasını istiyor ve tür kartlarındaki aralıklar bu yüzden verilmiş. Japon balığı gibi soğuk su türleri çoğu zaman ısıtıcısız bakılır. Her durumda bir termometreyle sıcaklığı her gün kontrol etmek gerekir, çünkü ısıtıcılar da bozulabilir.

Akvaryum pencere önüne konur mu?

Konmaz. RSPCA doğrudan güneşin suyu tehlikeli biçimde ısıtabileceği uyarısını yapıyor. Kalorifer peteğinden, cereyandan, gürültü ve titreşimden uzak, dolu tankın ağırlığını kalıcı olarak taşıyabilecek düz bir sehpa seçilmeli.

İlk akvaryum için hangi balıklar uygun?

OATA dayanıklı başlangıç türleri olarak tetraları, lepistesi, moliyi, platiyi, kılıçkuyruğu, corydorasları ve guramileri sayıyor. Yine de her türün su değeri, sürü büyüklüğü ve uyumu farklı; seçimi tür kartları ve uyumluluk aracıyla birlikte yapmak gerekir.

Kaynaklar

Bilgiler genel bakım rehberi niteliğindedir; hastalık ve olağan dışı durumlarda veteriner hekime veya uzman akvariste danışın.

Sıradaki rehberler